TÜRK MEZAR TAŞI MOTİFLERİ

TÜRK MEZAR TAŞI MOTİFLERİ

Mezar Taşları Üzerindeki Şifreli İşaretlerin Yorumu

Mezar taşları üzerinde görülen şifreli motiflerin açıklaması kısmen yukarıdaki kozmolojik inançlardan çıkarılabilir. Mezar anıtlarının sadece ölüleri değil ruhun yeraltı derinliklerinden göğe doğru yükseldiği kuzey ve güney eksenini de temsil ettiği ortaya çıkmaktadır  piktogramlanndaki daire, noktalı disk, hilal ve yanın daire şeklindeki kadehin de yine ışık saçan ruhun “ağzı” olarak kabul edilen “ışık deliği”nin simgesi, dolayısıyla ışık saçan ruhun kendisinin, kurbanların sunulduğu tapınağın veya ikametgahı olan kül mahfazasının, dolayısıyla kurban ayinlerinin simgesi olarak düşünülmektedir   Kök Türk yazısında bir ya da üç noktalı disk, bir hilal ve üç noktadan oluşan bir motifle birlikte and  olarak okunabilir    

Uygur adetlerine göre daire şemsi bir simgeyken, ay iç içe dairelerle gösterilirdi. Kök Türk yazısındaki daire ya da yarım daire biçimindeki “y” harfi  ay ya da ya yay olarak okunabilecek bir fonogramın simgesiydi. Taldı Kurgan’da bir dikilitaşta, bir mezar mabedini gösteren Kök Türk dönemine ait tasvirde eksenin alt bölgesinde yarı daire şeklinde bir simge yer alır      Bir Kök Türk dönemi mezar taşındaki a, kemerde bir “ay ig’inirı” dikili oluşunun, ölünün erdem “kazandığı anlamına geldigini belirtiyor. Bir hilal ve güneş diskinden oluşan piktogram, ŞangChou  döneminde ve kün-ay olarak adlandırıldığı Türk döneminde, dünyevi ve uhrevi hakanlara atfedilen en yüksek mertebedeki göksel parlaklığın bir simgesiydi.     Bu yüzden gök simgelerinin aşağı yukarı eşdeğer olduğu ve birbirirıin yerirıe geçebildiği ve hepsinin gök, ışık saçan gök cismi, ışık saçan ruh, onun ikametgahı (tapınak ya da kül mahfazası) ve ruha sunulan kurbanlar gibi bir ya da daha fazla sayıda ilgili göksel unsuru gösterdiği anlaşılıyor.

Mezar taşlannda tasvir edilen kemerler, Kök Türk döneminde bile, tokası ve sallanan kayışlarıyla belirginleşen Türk kur’una”’ benzemez. Mezar taşlarındaki kemerlerin Ananin/Ting-ling dönemlerine ait geleneğin devamı olduğu anlaşılmaktadır  ve bu kemerlerde noktalar, dikey ya da yatay çizgiler ve özellikle tek ya da çift sıra üçgenler yer alır. Bunlar süsleme motifleri olarak görülebilir, ancak öte yandan, bazı Kök Türk harfleri  Oğuz kabilesinin tanıga’sı'” ve ateşi ve ateşli ruhu gösteren eski Çin ideograrru da üçgen biçimlidir. Bir eski Çin kül mahfazasında, ateşli ruhun kuş simgesinin başında görülen üç üçgen alınlıklı taç türünün, Kök Türk döneminde yine kuş simgesiyle birlikte Kül Tigin’in mezar heykelinin başında görülmesi, simgeciliğin yaşadığını kanıtlamaktadır.

Geyik tasvirli dikilitaşlarda genellikle büyük boynuzlu maral ve daha az olarak büyük boynuzlu iri bir geyik türü görülür. Dağ keçisi koç ve at  tasvirleri de mezar taşlarında yer almıştır.     Mezar taşlarındaki hayvan biçimli motifler ya yatay ya dikey  ya da diyagonal olarak sıralanırlar. Erdeyli, Taryat d iki grup geyiğin karşı karşıya olduğunu kaydediyor.Geyik motifi, Taryat dikilitaşının muhtemelen bir mezar anıtıyla bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir