HALKBİLİMİ NEDİR?

HALKBİLİMİ NEDİR?


Bilimsel Bir Disiplin Olarak Halkbilimi Nedir?
Halkbilimi, geleneksel insan davranışlarını ve geleneklerini çalışarak, araştırma nesnesi (objesi) olan sosyal ve kültürel insanı daha iyi anlamaya ve onun hakkında daha derin bir bilgiye kavuşmak amacıyla Ondokuzuncu yüzyıl başlarında ortaya çıkan bağımsız bilimsel bir disiplinin adıdır. Daha geniş bir tanımlamayla, halkbilimi, bir ülkede yaşayan halkın kültür ürünlerini, geleneklerini, törelerini, halk inançlarını, halk müziğini, halk oyunlarını, halk edebiyatını, halk mimarlığını, halk hekimliğini ve benzerlerini inceleyerek, bunların birbirleriyle ilişkilerini belirten; kaynak, gelişim, etkileşim gibi sorunlarını kendine özgü yöntemlerle çözmeye; sonuç, kural, kuram (nazariye) ve yasaları bulmaya çalışan bir bilim dalıdır.

Halkbiliminin Toplumsal Rolü ve İşlevleri Nelerdir?
Halkbiliminin toplumsal rolü ve işlevleri konusunda tanınmış Türk halkbilimci Sedat Veyis Örnek’in “Bir ülkenin, bir yöre halkının, bir etnik grubun yaşamının bütününü kapsayan ve temelinde o halkı oluşturan insanların ortak davranış kalıplarını, yaşama biçimini, belirli olaylar ve durumlar karşısındaki tavrını, çevresini ve dünyayı algılayışını açıklamada; geleneksel ve törensel yaşamı düzenleyen, zenginleştiren, renklendiren bir dizi beceriyi, beğeniyi, yaratıyı, töreyi, zamanımıza uzanan gelenekler, görenekler, âdetler zincirini saptamada; bu kültürün atardamarlarını yakalayarak bunlardan özgün ve çağdaş yaratmalar çıkarmada halkbiliminin rolü ve önemi birinci derecededir” şeklindeki tespitleri de bu bilim dalının karşıladığı bilimsel, sanatsal ve toplumsal ihtiyaçları açıklayıcı mahiyettedir. Toplumların sosyal, ekonomik ve kültürel dinamiklerinin harekete geçmesi, özellikle halkın yarattığı kültür ürünlerinin araştırılıp ortaya çıkarılması, ulusal duyguların ve estetik düşünce ve yaratma odaklarının gelişmesiyle gerçekleştirilebilir. Evrensel kültüre olan katkının başlangıcı, yerel zenginlik ve çeşitlilikleriyle birlikte, öncelikle ve her zaman ulusal kültürü özümseyip, anlamaktan ve sonra çağdaş değerler ışığında yorumlamaktan geçer. Ulusların

sosyal ve kültürel yaşantısını etkileyen olayları ve olguları, halkın önemsediği, benimsediği kültürel ve ulusal değerleri araştırıp ortaya koymak ve bunlardan hareketle çağdaş kültür ve edebiyatı bu temeller üzerine kurmak, halkbilimi vasıtasıyla yaklaşık 200 yıldır pek çok uygar ulusun takip ettiği yoldur.

Bilimsel Bir Disiplin Olarak Halkbilimi Ne Zaman Ortaya Çıkmıştır ?
Bilimsel bir disiplin olarak Halkbiliminin yaygın olarak kabul edilen başlangıç tarihi, Almanya’da Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin, 1812 yılında “Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınlanmalarıdır. Bilim dalının adı olarak uluslararası bir kullanıma erişmiş olan, folklor “Folk-Lore” terimi, 1846 yılında İngiliz William John Thoms tarafından icat edilip, Atheneum adlı dergiye Ambrose Merton takma (müstear) adıyla gönderilerek yayınlanmıştır. Folklor kelimesinin kökenini “folk”=halk ve “lore”=bilim sözcükleri oluşturmakta ve birleşik bir terim olarak “halkbilimi” anlamına gelmektedir. Son zamanlarda uluslararası literatürde, gerçek anlamını yitirmeye başlaması ve yanlış kullanımlarının çoğalması nedeniyle “folklor” (folklore) terimi yerine, aynı anlamda ve bağlamda “folkloristik” (folkloristics) teriminin kullanılması yaygınlaştırılmıştır. Bu terimlere “Hâlkiyyat”, “Hikmet-I avam”, “Halkbilgisi“, “Budunbilimi” gibi pek çok Türkçe karşılık önerilmiş bunlar arasında en yaygın kullanıma “Halkbilimi” kavuşmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir